حرف های گمشده، گفتار نهم: اصحاب امیر المومنین (ع)، قدرت تحلیل نداشتند ...
من از سابق مکرر گفته ام که اگر ملتی قدرت قدرت تحلیل خودش را از دست بدهد، فریب و شکست خواهد خورد. اصحاب امام حسن علیه السلام، قدرت تحلیل نداشتند؛ نمی توانستند بفهمند که قضیه چیست و چه دارد می گذرد؟ اصحاب امیر المومنین علیه السلام، آن هایی که دل او را خون کردند، همه مغرض نبودند؛ اما خیلی از آن ها - مثل خوارج - قدرت تحلیل نداشتند. قدرت تحلیل خوارج ضعیف بود. یک آدم ناباب، یک آدم بدجنس، یک آدم زبان دار پیدا می شد و مردم را به یک طرف می کشاند؛ شاخص را گم می کردند. در جاده، همیشه باید شاخص مورد نظر باشد. اگر شاخص را گم کردید، زود اشتباه می کنید. امیر المومنین علیه السلام می فرمود: «و لا یحمل هذا العلم الا اهل البصر و الصبر»؛ اول، بصیرت، هوشمندی، بینایی، قدرت فهم و تحلیل، و بعد صبر و مقاومت و ایستادگی. از آن چه که پیش می آید، انسان زود دلش آب نشود. راه حق، راه دشواری است.
۱۳۷۰/۱/۱۶.مقام معظم رهبری
مهم ترین برهه و زمان و مکانی که تبلیغ آن جا معنا می دهد، جایی است که فتنه وجود داشته باشد. بیشترین زحمت در صدر اسلام و در زمان پیغمبر، زحمات مربوط به منافقین بود. بعد از پیغمبر، در زمان امیر المومنین (ع) زحماتی بود که از درگیری و چالش حکومت اسلامی با افرادی که مدعی اسلام بودند، به وجود می آمد. بعد هم همین جور؛ دوران غبار آلودگی فضا. و الّا آن وقتی که جنگ بدر هست، کار، دشوار نیست؛ آن وقتی که در میدان های نبرد حاضر می شوند، با دشمنانی که مشخص است این دشمن چه می گوید، کار دشوار نیست.